İçindekiler
Rozasea nedir?
Rozasea; damar yapısı, bağışıklık yanıtı ve deri bariyeriyle ilişkili kronik bir inflamatuvar hastalıktır. En sık 30 yaşından sonra ve açık tenli kişilerde görülür. Kadınlarda daha sık görülmekle birlikte, burunda kalınlaşma gibi ileri bulgular erkeklerde daha sık gelişir.
Hastalık alevlenme ve sakin dönemlerle seyreder. Tek bir nedeni yoktur.
Belirtiler
- Yanaklarda, burunda, alında ve çenede kalıcı kızarıklık
- Ataklar hâlinde gelen kızarma ve sıcaklık hissi
- Yanma, batma ve ürünlere karşı hassasiyet
- Gözle görülen ince damarlar
- Akneye benzeyen kırmızı kabarıklıklar ve irinli lezyonlar
- Burun derisinde kalınlaşma ve büyüme
- Gözlerde kuruluk, batma ve kızarma
Her hastada bu bulguların hepsi bulunmaz. Tedavi, kişide hangi bulguların ön planda olduğuna göre planlanır.
Tetikleyiciler
Güneş, sıcak ortam, sıcak içecekler, baharatlı yiyecekler, alkol, stres, yoğun egzersiz ve tahriş edici ürünler bazı kişilerde yakınmaları artırabilir. Tetikleyiciler kişiden kişiye değişir; kendi tetikleyicilerini fark etmek tedavinin önemli bir parçasıdır.
Rozasea ve akne farkı
Rozaseadaki kabarıklıklar akneye benzeyebilir, ancak siyah ve beyaz noktalar (komedon) bulunmaz. Rozasea genellikle daha ileri yaşta başlar ve kızarıklık ön plandadır. İki hastalığın tedavisi farklı olduğu için doğru ayırım önemlidir.
Tanı
Tanı çoğunlukla öykü ve muayeneyle konur; özel bir kan testi yoktur. Seboreik dermatit, akne, bazı bağ doku hastalıkları ve yüze uzun süre kortizonlu krem sürülmesine bağlı değişiklikler benzer görünebilir.
Tedavi
Tedavinin amacı kızarıklığı, lezyonları ve hassasiyeti azaltmak, alevlenmeleri seyrekleştirmektir.
- Topikal tedaviler: Kabarıklık ve irinli lezyonlarda iltihap giderici kremler; kalıcı kızarıklıkta damar daraltıcı etkili kremler değerlendirilebilir.
- Sistemik tedaviler: Yaygın lezyonlarda düşük doz antibiyotikler; seçilmiş ve dirençli olgularda diğer sistemik tedaviler kullanılabilir.
- Lazer ve ışık tedavileri: Belirgin damarlarda ve kalıcı kızarıklıkta damar lazerleri veya yoğun atımlı ışık değerlendirilebilir.
- Cerrahi ve ablatif lazer: Burunda belirgin kalınlaşmada doku şekillendirmeye yönelik işlemler planlanabilir.
Yüze kortizonlu kremlerin kontrolsüz kullanılması rozaseayı kısa süre bastırsa da uzun dönemde kötüleştirebilir.
Burunda kalınlaşma (rinofima)
Uzun süren rozaseada burun derisinde kalınlaşma, büyüme ve düzensiz yüzey gelişebilir. Bu tablo erkeklerde daha sık görülür. Erken dönemde medikal tedavi, ilerlemiş durumlarda cerrahi veya ablatif lazer yöntemleri değerlendirilir.
Göz tutulumu
Rozasea bazı hastalarda göz kapaklarını ve göz yüzeyini etkileyebilir. Kuruluk, yanma, yabancı cisim hissi ve kapak kenarında kızarma varsa göz hastalıkları uzmanıyla birlikte değerlendirme gerekir.
Günlük bakım
- Hassas ciltlere uygun, parfümsüz temizleyici ve nemlendiriciler kullanın.
- Her gün geniş spektrumlu güneş koruyucu kullanın.
- Sert peeling, kese ve alkollü tonikten kaçının.
- Yeni bir ürünü önce küçük bir alanda deneyin.
- Kendi tetikleyicilerinizi not edin.
Sık Sorulan Sorular
Rozasea (gül hastalığı) nedir ve yüzdeki kızarıklık neden artar?
Rozasea, çoğunlukla yüzün orta bölümünü etkileyen kronik bir cilt hastalığıdır. Geçici veya kalıcı kızarıklık, yanma, hassasiyet, belirgin damarlar ve akneye benzeyen kabarıklıklarla seyredebilir. Güneş, sıcak ortam, sıcak içecekler, baharatlı yiyecekler, alkol, stres ve tahriş edici ürünler bazı kişilerde yakınmaları artırabilir. Tetikleyiciler kişiden kişiye değiştiği için cilt bakımı ve diğer yaklaşımlar kişisel bulgulara göre düzenlenmelidir.
Rozasea bulaşıcı mıdır?
Hayır. Rozasea temasla veya ortak eşya kullanımıyla bulaşmaz.
Rozasea tamamen geçer mi?
Rozasea kronik bir hastalıktır. Uygun tedavi ve tetikleyicilerin yönetimiyle belirtiler belirgin biçimde azalabilir ve uzun süreli kontrol sağlanabilir; tedavi yanıtı kişiden kişiye değişir.
Rozaseada lazer işe yarar mı?
Lazer ve ışık tedavileri özellikle belirgin damarlar ve kalıcı kızarıklıkta değerlendirilebilir. Kabarık ve irinli lezyonlarda ise öncelik medikal tedavidir.
Alkol ve kahve rozaseayı artırır mı?
Alkol ve sıcak içecekler bazı kişilerde kızarmayı artırabilir. Her kişide aynı etkiyi göstermez; kişinin kendi tetikleyicilerini gözlemlemesi önerilir.
Bilimsel Kaynaklar
- Schaller M, et al. Recommendations for rosacea diagnosis, classification and management: update from the global ROSacea COnsensus 2019 panel. British Journal of Dermatology, 2020;182(5):1269-1276. https://doi.org/10.1111/bjd.18420
- Çalışkan E. Rozase. Birinci Basamak Özet Bilgiler ve Güncel Notlar. Güneş Tıp Kitabevleri, 2018.
Genel bilgilendirme notu. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Rozasea tanısı ve tedavi planı dermatolojik muayene sonrasında belirlenir.
